ภาวะการคลอดก่อนกำหนด เรื่องเสี่ยงแม่และลูก

หากจะถามว่าในการตั้งครรภ์หนึ่งครั้ง คนเราใช้เวลานานเท่าไหร่ หลายคนคงตอบว่า 9 เดือน แต่สำหรับในทางการแพทย์แล้ว เราจะนับเป็นสัปดาห์ ซึ่งในการตั้งครรภ์หนึ่งครั้งจะใช้เวลา 40 สัปดาห์ หากคำนวณเป็นเดือน จะเท่ากับ 9 เดือนกับอีก 4 สัปดาห์นั่นเอง เราเรียกว่าเก้าเดือนเต็ม และในทางการแพทย์ เราให้นิยามการเจ็บครรภ์คลอดที่ครบกำหนดคือตั้งแต่ 37 สัปดาห์เป็นต้นไป เพราะฉะนั้นหากหญิงตั้งครรภ์รายใดมีภาวะเจ็บครรภ์ก่อน 37 สัปดาห์ เราจะเรียกว่าเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด หรือภาวะการคลอดก่อนกำหนด การเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด สามารถเกิดขึ้นได้กับหญิงตั้งครรภ์ทุกราย ซึ่งหญิงตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะดังกล่าวได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ที่มีครรภ์แฝด หญิงตั้งครรภ์ที่มีประวัติเกิดคลอดบุตรก่อนกำหนด หญิงตั้งครรภ์ที่พยาธิสภาพที่มดลูก เช่นมีเนื้องอกมดลูกขณะตั้งครรภ์ นอกจากปัจจัยเหล่านี้แล้ว ส่วนใหญ่ภาวะการเจ็บก่อนกำหนดจะเกิดจากพฤติกรรมของหญิงตั้งครรภ์เอง ไม่ว่าจะเป็นการทำงานหนัก การไม่ระมัดระวังตัวเองต่างๆ สรุปได้ว่า ควรหลีกเลี่ยงการสะเทือนทุกชนิด สำหรับอาการของการเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด หญิงตั้งครรภ์จะรู้สึกได้ว่ามีอาการหน่วงลงท้องน้อย มดลูกมีการแข็งตัว ทำให้หน้าท้องมีการแข็งตัวเป็นระยะๆ บางรายมีมูกปนเลือดออกมาด้วย หญิงตั้งครรภ์ที่มีอาการเหล่านี้ การคลอดก่อนกำหนดคลอดควรรีบมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยโดยด่วน ซึ่งหากเกิดภาวะเจ็บครรภ์ก่อนกำหนดจริง ก็จำเป็นต้องได้รับการดูแลรักษาอย่างถูกต้อง

การคลอดก่อนกำหนด

ในการดูแลรักษา

สูติแพทย์จะประเมินความรุนแรงของการเจ็บครรภ์ก่อนกำหนดโดยดูจากอายุครรภ์ การตรวจประเมินปากมดลูกและการใช้เครื่องมือเพื่อประเมินการหดรัดตัวของมดลูก ซึ่งแนวทางการรักษาสูติแพทย์จะพยายามยับยั้ง การหดรัดตัวของมดลูกเพื่อยืดระยะเวลาการตั้งครรภ์ออกไปให้จนถึงครบกำหนดคลอด โดยแพทย์จะใช้เครื่องมือที่เรียกว่า NST (Non stress test) ซึ่งเป็นการติดสายรัดที่บริเวณหน้าท้องมีเซนเซอร์ตรวจวัดการเต้นของหัวใจลูก ร่วมกับการแข็งตัวของมดลูก โดยคุณแม่จะได้รับปุ่มสำหรับกดเมื่อได้รู้สึกถึงการดิ้นของลูกในครรภ์ เครื่องมือจะบันทึกการเต้นของหัวใจของทารก ซึ่งจะใช้ระยะเวลาสำหรับตรวจประเมินประมาณ 30 นาที ซึ่งการตรวจด้วยเครื่องมือนี้จะเป็นการบอกสุขภาพของเด็กในครรภ์และประเมิน การเจ็บครรภ์คลอดได้ แต่หากไม่สามารถยับยั้งได้ สูติแพทย์จะประสานงานกับกุมารแพทย์เพื่อเตรียมตัวดูแลทารกที่จะคลอด ซึ่งทารกที่คลอดก่อนกำหนด จะมีความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญในเรื่องการหายใจ เนื่องจากปอดอาจยังไม่พัฒนาดีเพียงพอ ทำให้หายใจเองได้ยากลำบาก นอกจากนั้นอาจมีน้ำหนักตัวน้อย บางรายไม่สามารถรับสารอาหารทางปากได้ และอาจส่งผลต่อพัฒนาการของเด็กในอนาคตอีกด้วย ฯลฯ ซึ่งทารกกลุ่มนี้จะต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากกุมารแพทย์ ความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อนในทารกที่คลอดก่อนกำหนดนั้นขึ้นอยู่กับ อายุครรภ์ตอนที่ทารกคลอด และการดูแลรักษาก่อนคลอด ซึ่งทารกที่คลอดตอนอายุครรภ์น้อยๆ จะมีความเสี่ยงในภาวะแทรกซ้อนที่จะตามมามากกว่าทารกที่อายุครรภ์มากกว่า ภาวะการณ์เจ็บครรภ์ก่อนกำหนดในปัจจุบันถือเป็นปัญหาสำคัญปัญหาหนึ่ง เพราะการใช้ชีวิตของผู้คนในปัจจุบันทุกคนต่างต้องทำงาน รวมถึงหญิงตั้งครรภ์ด้วย ซึ่งการทำงานที่ไม่เหมาะสมอาจส่งผลกระทบทำให้เกิดการเจ็บครรภ์ก่อนกำหนดได้ และหากไม่สามารถยับยั้งภาวะดังกล่าวได้ ทารกที่เกิดมาก็อาจมีปัญหาต่อมาในอนาคต ภาวะการณ์เจ็บครรภ์ก่อนกำหนด สามารถเฝ้าระวังและป้องกันได้ จากฝากครรภ์ที่มีคุณภาพ รวมถึงการดูแลตัวเองที่ของหญิงตั้งครรภ์ กระบวนการฝากครรภ์ที่มีคุณภาพจะช่วยให้หญิงตั้งครรภ์เข้าใจการดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง ดังนั้นหากคุณกำลังตั้งครรภ์อยู่ รีบไปฝากครรภ์ในสถานพยาบาลที่มีมาตรฐานนะครับ โดย นพ.สุระ โฉมแฉล้ม สูติ-นรีแพทย์ โรงพยาบาลเปาโล เมโมเรียล พหลโยธิน